خىتاينىڭ ئەنقەرەدىكى ئەلچىخانىسىغا ئوت قويۇش خاراكتېرلىق بومبا ئاتقان مەمەت تۇرسۇن ئۇيغۇرنىڭ ھايات ‏ پائالىيەتلىرى ھەققىدە قىسقىچە مەلۇمات بېرىش مۇۋاپىق كۆرۈلدى.

مەمەت تۇرسۇن ئۇيغۇر زۇلۇمغا قارشى تۇرۇپ كەلگەن، خىتايغا باش ئەگمىگەن ھەقىقى ساپ يۈرەك سەمىمى ئۇيغۇر ئوغلى. ئۇ ئىستانبۇلنىڭ زەيتىنبۇر رايونىدا ئۇيغۇر ماركەت نامىدا بىر دوككان ئاچقان ئىدى. 2008 ‏- يىلى خىتايغا قارشى غەزەپ نەپىرىتىنى ئىپادىلەپ ئۆزىگە ئوت قويغاندىن كېيىن ئۇ دۇكاننى تاقىۋەتكەن كېيىن ساقىيىپ دوختۇرخانىدىن چىققاندىن كېيىن بىر شېركەتتە ئىشلىگەن ئىدى. 5 ‏- ئىيۇل ئۈرۈمچى ۋەقەسى يۈز بەرگەندىن كېيىن خەلقىمىز ئۇ يەردە ئۆلتۈرۈلىۋاتسا بىز ئەركىن دۇنيادا ياشىغاندىكىن قولىمىزدىن كېلىشچە ھەرىكەت قىلايلى دېگەن قاراشتا شېرىكەتتىن ئىستىپا بېرىپ چىقىپ بىر قىسىم پائالىيەتلەرنى قىلىپ كەلدى، ئىستانبۇلدا رەسىم كۆرگەزمىسى ئېچىپ خىتاينىڭ زۇلۇملىرىنى كىشىلەرگە تونۇتتى. ئۇ قەيەردە شەرقىي تۈركىستان ھەققىدە نامايىش ياكى يىغىن بولسا ئاكتىپلىق بىلەن قاتنىشىپ تەشۋىقات ۋاراقلىرى تارقىتىپ شەرقىي تۈركىستاننى ۋە ئۇيغۇرلارنىڭ ئەھۋالىنى كىشىلەرگە ئاڭلىتىشتىن ئىبارەت پائالىيەتلەرنى ئېلىپ باردى.

مەمەت تۇرسۇن ئەپەندى

يېقىندا يەنى 10 ‏- ئاينىڭ 1 ‏- كۈنى خىتاينىڭ شەرقىي تۈركىستاننى بېسىۋالغانلىقىنىڭ 60 ‏- يىلى مۇناسىۋېتى بىلەن دۇنيانىڭ ھەر قايسى جايلىرىدىكى ئۇيغۇرلار خىتاي ئىشغالىغا قارشى نامايىش قىلدى. مەمەت تۇرسۇن ئۇيغۇرمۇ ئۆزىنىڭ بىر كىشلىك خىتايغا بولغان غەزەپ نەپىرىتىنى ئىپادىلەپ 9 ‏- ئاينىڭ 30 ‏- كۈنى خىتاينىڭ ئەنقەرەدە تۇرۇشلۇق باش ئەلچىلىكىگە ئوت قويۇش خاراكتېرلىق بومبا تاشلىغان ۋە ساقچىلار تەرىپىدىن تۇتقۇن قىلىنغان. مەمەت تۇرسۇن ئۇيغۇر ھازىر تۈرمىدە تۇتۇپ تۇرۇلماقتا، يېقىندا ئۇ تۈركىيە سوت مەھكىسىمىدە سوتقا ئېلىپ چىقىلىدىكەن. ئۇنىڭ سوتچى تەرىپىدىن قويۇپ بېرىلىشى ياكى جازاغا ھۆكۈم قىلىنىشى تېخى ئېنىق ئەمەس.

2008‏‏ - ﻳﯩﻠﻰ 4 ‏ - ﺋﺎﻳﻨﯩﯔ 3‏ - ﻛﯜﻧﻰ ﺗﯜﺭﻛﯩﻴﯩﻨﯩﯔ ﺋﯩﺴﺘﺎﻧﺒﯘﻝ ﺷﻪﻫﺮﯨﺪﻩ 2008 ‏ - ﻳﯩﻠﻠﯩﻖ ﺑﯧﻴﺠﯩﯔ ﺋﻮﻟﯩﻤﭙﯩﻚ ﻣﯘﺳﺎﺑﯩﻘﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﻣﻪﺷﺌﯩﻠﯩﮕﻪ ﺋﻮﺕ ﻳﯧﻘﯩﺶ ﭘﺎﺋﺎﻟﯩﻴﯩﺘﻰ ﺟﻪﺭﻳﺎﻧﯩﺪﺍ ﺗﯜﺭﻛﯩﻴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﺎﻣﻤﯩﯟﻯ ﺗﻪﺷﻜﯩﻼﺗﻼﺭﻧﯩﯔ ﺑﯩﺮﻟﯩﻜﺘﻪ ﺋﯘﻳﯘﺷﺘﯘﺭﯗﺷﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺗﯜﺭﻛﯩﻴﯩﺪﻩ ﻳﺎﺷﺎﯞﺍﺗﻘﺎﻥ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭﺩﯨﻦ 1000 ﺩﯨﻦ ﺋﺎﺭﺗﯘﻕ ﻛﯩﺸﻰ ﺋﻮﻟﯩﻤﭙﯩﻚ ﻣﻪﺷﺌﯩﻠﯩﮕﻪ ﺋﻮﺕ ﻳﯧﻘﯩﺶ ﭘﺎﺋﺎﻟﯩﻴﯩﺘﻰ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﺑﯧﺮﯨﻠﯩﯟﺍﺗﻘﺎﻥ ﺋﯩﺴﺘﺎﻧﺒﯘﻟﻨﯩﯔ ﻣﻪﺭﻛﯩﺰﯨﮕﻪ ﺟﺎﻳﻼﺷﻘﺎﻥ ﺳﯘﻟﺘﺎﻥ ﺋﻪﻫﻤﻪﺕ ﻣﻪﻳﺪﺍﻧﯩﻐﺎ ﻛﯧﻠﯩﭗ، ﺧﯩﺘﺎﻱ ﻫﺎﻛﯩﻤﯩﻴﯩﺘﯩﮕﻪ ﻗﺎﺭﺷﻰ ﻧﺎﻣﺎﻳﯩﺶ ﺋﯚﺗﻜﯜﺯﮔﻪﻥ ﺋﯩﺪﻯ. نامايىش جەرىيانىدا مەمەت تۇرسۇن ئۇيغۇر ساقچىلارنى بۆسۈپ ئۆتۈپ مەشئەلگە ھۇجۇم قىلغان ۋە قولى مەشئەلگە يېتىش ئالدىدا ساقچىلارنى ئۇنى تۇتۇۋالغان.

مەمەت تۇرسۇن ئۇيغۇر ساقچىلارنى بۆسۈپ ئۆتۈپ مەشئەلگە ھۇجۇم قىلغان ۋە قولى مەشئەلگە يېتىش ئالدىدا ساقچىلارنى ئۇنى تۇتۇۋالغان.

سۈرەتتە مەمەتتۇرسۇن ئۇيغۇرنى مەشئەلگە ھۇجۇم قىلغان ساقچىلار تۇتۇپ سۈرەۋاتقان كۆرۈنۈش

2008 ‏- يىلى 8 ‏- ئاۋغىست جۈمە كۈنى تۈركىيىدە ياشاۋاتقان شەرقىي تۈركىستانلىق ئۇيغۇرلار خىتاينىڭ ئەنقەرەدىكى ئەلچىخانسى ئالدىدا ، ئولىمپىك مۇسابىقىسىنىڭ خىتايدا ئۆتكۈزۈلىشىگە قارشى نامايىش ئېلىپ باردى.

خىتايغا بولغان غەزەپ - نەپرىتىنى باسالمىغان مەمەت تۇرسۇن ئۆزىگە بېنىزىن چېچىپ ئوت ياقتى. قىسقا ۋاقىت ئىچىدە ئوت پۈتۈن بەدىنىگە ئۇلاشتى، ئەتراپتىكىلەر ئوتنى ئۆچۈرۋالغان بولسىمۇ ئۇنىڭ بەدەنلىرى كۆيۈپ ئېغىر يارىلانغان ئىدى، ساقچىلار ھەرىكەتكە ئۆتۈپ مەمەت تۇرسۇن ئەپەندىنى قۇتۇلدۇرۇش ئۈچۈن دەرھال دوختورخانىغا يۆتكىگەن.

مەمەت تۇرسۇن ئۇيغۇر ئەنقەردىكى دوختۇرخانىدىن ئىستانبۇلدىكى دوختۇرخانىغا يۆتكەلدى ۋە ئائىلىسىنىڭ يېنىدا داۋالاندى.

• 2008 ‏- يىلى 8 ‏- ئاۋغۇست جۈمە كۈنى خىتايدا ئولىمپىك مۇسابىقىسىنىڭ باشلىنىش مۇراسىمى جەرىيانىدا تۈركىيەنىڭ پايىتەختى ئەنقەرەدە خىتايغا قارشى ئېلىپ بېرىلغان نارازىلىق نامايىشتا ئۆزىگە ئوت قويغان مەمەت تۇرسۇن ئەپەندى ئەنقەرەنىڭ نەمۇنە دوختۇرخانىسىدا 11 كۈن داۋالانغاندىن كېيىن 19 ‏- ئاۋغۇست سەيشەنبە كۈنى ئايرۇپىلان بىلەن ئىستانبۇلغا يېتىپ كەلدى. شەرقىي تۈركىستان مائارىپ ۋە ھەمكارلىق جەمئىيىتى مەسئۇللىرى، ئىستانبۇلدا ياشاۋاتقان ئۇيغۇر ياشلار، مەمەت تۇرسۇن ئەپەندىنڭ ئائىلە بالاچاقىلىرى مەمەت تۇرسۇن ئەپەندىنى ئىستانبۇل ئاتا تۈرك ئايرىدۇرۇمىدا قىزغۇن كۈتىۋالدى. كۈتىۋېلىشقا چىققان ئۇيغۇرلار مەمەت تۇرسۇن ئەپەندى بىلەن ئايرىم ‏- ئايرىم كۆرۈشۇپ سەمىمى ھال سوردى. ھەمدە ئۇنىڭ خىتايغا بولغان غەزىپىنى ئىپادىلەش ۋە شەرقىي تۈركىستان مەسىلىسىنى دۇنياغا ئاڭلىتىش مەقسىتىدە ئۆزىگە ئوت قويۇشتەك پىداكارلىق جاسارىتىنى ئالقىشلىدى، ئۇنىڭ بىلەن خاتىرە رەسىمگە چۈشتى. سالامەتلىكىنىڭ تىزراق ئەسلىگە كېلىشى ئۈچۈن تىلەكداشلىق بىلدۈردى. كېيىن دوختۇر ماشىنىسى بىلەن ئىستانبۇلنىڭ باغچىلار دۆلەتلىك دوختۇرخانىسىغا ئېلىپ بېرىلىپ ياتاققا ئورۇنلاشتۇرۇلدى.

  شەرقىي تۈركىستان مائارىپ ۋە ھەمكارلىق جەمئىيىتى مەسئۇللىرى، ئىستانبۇلدا ياشاۋاتقان ئۇيغۇر ياشلار، مەمەت تۇرسۇن ئەپەندىنڭ ئائىلە بالاچاقىلىرى مەمەت تۇرسۇن ئەپەندىنى ئىستانبۇل ئاتا تۈرك ئايرىدۇرۇمىدا قىزغۇن كۈتىۋالدى.

  2008 ‏- يىلى 8 ‏- ئاۋغىست جۈمە كۈنى تۈركىيىدە ياشاۋاتقان شەرقىي تۈركىستانلىق ئۇيغۇرلار خىتاينىڭ ئەنقەرەدىكى ئەلچىخانسى ئالدىدا ، ئولىمپىك مۇسابىقىسىنىڭ خىتايدا ئۆتكۈزۈلىشىگە قارشى نامايىش ئېلىپ باردى.

  خىتايغا بولغان غەزەپ - نەپرىتىنى باسالمىغان مەمەت تۇرسۇن ئۆزىگە بېنىزىن چېچىپ ئوت ياقتى. قىسقا ۋاقىت ئىچىدە ئوت پۈتۈن بەدىنىگە ئۇلاشتى، ئەتراپتىكىلەر ئوتنى ئۆچۈرۋالغان بولسىمۇ ئۇنىڭ بەدەنلىرى كۆيۈپ ئېغىر يارىلانغان ئىدى، ساقچىلار ھەرىكەتكە ئۆتۈپ مەمەت تۇرسۇن ئەپەندىنى قۇتۇلدۇرۇش ئۈچۈن دەرھال دوختورخانىغا يۆتكىگەن.

  مەمەت تۇرسۇن ئۇيغۇر ئەنقەردىكى دوختۇرخانىدىن ئىستانبۇلدىكى دوختۇرخانىغا يۆتكەلدى ۋە ئائىلىسىنىڭ يېنىدا داۋالاندى.

  ئۇ چاغلاردا مەمەت تۇرسۇن ئەپەندىنىڭ سالامەتىلىكى تېخى تامامەن ئەسلىگە كەلمىگەن بولۇپ دوختۇرلار يەنە بىر مەزگىل دوختۇرخانىدا يېتىپ داۋالىنىشىنى تەۋسىيە قىلغان. مەمەت تۇرسۇن ئەپەندىنىڭ ئۆيى ئىستانبۇلدا بولغاچقا ئائىلىسى بىلەن جەم بولۇپ ئىستانبۇلدا دەم ئېلىش مەقسىتىدە ئەنقەرەدىكى نەمۇنە دوختۇرخانىسىدىن ئىستانبۇلدىكى باغچىلار دۆلەت دوختۇرخانىسىغا يۆتكەلگەن.

  مەمەت تۇرسۇن ئۇيغۇرنىڭ 2 ئوغۇل 1 قىز ئۈچ پەرزەنتى بولۇپ، چوڭ ئوغلى ئوتتۇرا مەكتەپتە، كىچىك ئوغلى باشلانغۇچ مەكتەپ ئوقۇيدۇ.

  بىز ئەينى ۋاقىتتا مەمەت تۇرسۇن ئەپەندىنى زىيارەت قىلىپ ئۇنىڭ بىلەن سۆھبەتلەشكەن ئىدۇق. ئۇ ئۆزىگە ئوت قويغانلىقىغا قىلچە پۇشمان قىلمىغانلىقىنى، ئۆزىگە ئوت قويۇشنى 5 4 ئاي ئىلگىرى پىلانلىغانلىقىنى، ئائىلە بالاچاقىلىرى بىلەن 9 يىل ئايرىلىپ كېتىپ جەم بولغانلىقىغا تېخى 2 يىل بولغان بولغان بولسىمۇ قىلچە ئىككىلەنمەي مۇشۇنداق بىر خەتەرلىك ئىشنى قىلغانلىقىنى ۋەتەن ‏- خەلقى ئۈچۈن مۇھىم بىر خىزمەت دەپ بىلگەنلىكىنى بىلدۈردى.

شەرقىي تۈركىستان مائارىپ ۋە ھەمكارلىق جەمئىيىتى تەشۋىقات بۆلۈمى